A Panthic Network - Khalsa Press Publication, ISSN: 1930-0107

PANTHIC.org


"ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿਰੁੱਧ ਕੁਫ਼ਰ ਤੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣਾ ਹਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਹੈ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਜੇ ਸਰਕਾਰ ਅਤਿਵਾਦੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਅਤਿਵਾਦੀ ਹਾਂ।"
- Bhai Ranjit Singh (Jathedar Sri Akal Takht Sahib)

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ-ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ

Author/Source: Prinicpal Nahar Singh

The Most Perfect Being - Guru Gobind Singh Ji

ਸੰਪੂਰਨ ਪਰਮ ਮਨੁੱਖ-

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼,ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੀ ਉਤਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਦਵੀ ਕਿਸੇ ਟਾਵੀਂ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਹਰਖ ਸੋਗ ਨੂੰ ਸਮ ਕਰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਕੇਵਲ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਾਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਰਖਿਅਕ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦਾਤੇ, ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਲੀ, ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਾਜ ਯੋਗੀ, ਕਰਮਯੋਗੀ, ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਬਹਾਦਰ, ਬਹਾਦਰ ਦਰਵੇਸ਼, ਵਿਦਵਾਨ ਨੀਤੀਵੇਤਾ, ਅਦੁਤੀ ਜਰਨੈਲ, ਮਹਾਨ ਉਸਰਈਆ, ਤਿਆਗੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਦੇ ਲਾਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ। ਅਨੰਦਮਈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਗਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਗਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਲੰਗਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਬੀਆਬਾਨ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛਿਲੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ,ਪਾਟੇ ਚੀਥੜੇ, ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ, ਬਿਖੜੇ ਪੈੰਡਿਆਂ ਦਾ ਭੰਨਿਆ ਰਾਹੀ, ਇਕੱਲਾ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਘੇਰਿਆ ਸਿਪਾਹੀ, ਟਿੰਡ ਦਾ ਸਰਹਾਣਾ ਲਾ ਕੇ ਕੰਡਿਆਲੀ ਸੇਜ, ਠੰਡੀ ਯਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੇਟਿਆ ੧੦ ਪੋਹ, ੧੭੬੨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਯਾਰ ਨਾਲ ਇਉਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਣਾ॥
ਤੁਧ ਬਿਨੁ ਰੋਗ ਰਜਾਈਆਂ ਦਾ ਓਢਣ, ਨਾਗ ਨਿਵਾਸਾਂ ਦੇ ਰਹਣਾ॥
ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਖੰਜਰੁ ਪਿਯਾਲਾ, ਬਿੰਗ ਲਸਾਈਯਾਂ ਦਾ ਸਹਣਾ॥
ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਥਰੁ ਚੰਗਾ, ਭਠ ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਣਾ॥੧॥੬॥ {ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾ:੧੦}

ਜਨਮ ਮਨੋਰਥ-

ਆਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਮਨੋਰਥ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਇਉਂ ਉਲੀਕਿਆ:-
ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋ ਆਏ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ॥
ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਦੋਖੀਅਨ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰੋ॥੪੨॥
ਯਾਹੀ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ॥ ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ॥
ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ, ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਨ॥੪੩॥ {ਧਿਆ: ੬}

ਆਪ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਦਰ ਨੇਕੀ ਬਦੀ, ਪੁੰਨ ਪਾਪ ਨਿਆਂ ਅਨਿਆਂ, ਸੱਚ ਝੂਠ, ਦਇਆ ਜ਼ੁਲਮ, ਗੁਰਮਤਿ ਤੇ ਦਰਿਮਤਿ ਦਾ ਆਮੋ ਸਾਹਮਣਾ ਟਾਕਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ,

ਜੋ ਦਸਵੌਂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਮਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਸਹਿਤ ਤੋੜ ਨਿਭਾਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਅਤ ਕਠਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਸੂਲ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਣ ਲਈ, ਜ਼ਰ, ਜ਼ੋਰੂ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਰਾਜ ਸਥਾਪਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਜੰਗ ਲੜੇ, ਪਰ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਞ"ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਉਪਾਰਨਞ" ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਪੋਟੇ ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਅਤੁਟ ਪਰਮਾਤਮ-ਵਿਸਵਾਸ਼:

ਰਣ ਤੱਤੇ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ-ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਮਗਨਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਜੁ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

ਧੰਨ ਜੀਓ ਤਿਹ ਕੋ ਜਗ ਮੈ, ਮੁਖ ਤੇ ਹਰਿ, ਚਿਤ ਮੈ ਜੁਧੁ ਬਿਚਾਰੈ॥
ਦੇਹਿ ਅਨਿਤ ਨ ਨਿਤ ਰਹੈ, ਜਸੁ ਨਾਵ ਚੜੈ ਭਵ ਸਾਗਰ ਤਾਰੈ॥
ਧੀਰਹ ਧਾਮ ਬਨਾਇ ਇਹੈ ਤਨ, ਬੁਧਿ ਸੁ ਦੀਪਕ ਜਿਉ ਉਜੀਆਰੇ॥
ਗਿਆਨਹਿ ਕੀ ਬਢਨੀ ਮਨਹੁ ਹਾਥ ਲੈ, ਕਾਤਰਤਾ ਕੁਤਵਾਰ ਬੁਹਾਰੈ॥੨੪੯੨॥(ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਤਾਰ)

ਬਾਹਰ ਸਰਬ ਲੋਹ ਦਾ ਦੋਧਾਰਾ ਖੰਡਾ ਖੜਕਾਉ ਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਸਤਿਨਾਮ ਦੇ ਖੰਡੇ ਦੇ ਅਨਹਦ ਬਜਾਉਂਦੇ। ਸਾਰੀ ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ ਅੰਦਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਸੂਲ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਨਿਹੱਥੇ ੪੦ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਈ ਲੱਖ ਮੁਲਖਈੲ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲਿਆ ਤੇ ੪੦ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਜਾ ਕੇ ਸੂਰਮਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨੀ ਤੇ ਕੇਵਲ ਞ"ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲਞ" ਦਾ ਆਸਰਾ ਤਕਿਆ:-

ਚੂੰ ਹੱਕ ਯਾਰ ਬਾਸ਼ਦ ਚਿ ਦੁਸ਼ਮਨ ਕੁਨੱਦ॥
ਅਗਰ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਰਾ ਬਸੱਦ ਤਨ ਕੁਨੱਦ॥੧੦੭॥ {ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਪਾ:੧੦
ਜਦੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਯਾਰ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਣ।

ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ-

ਹੇਠਾਂ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਰਬ-ਪੱਖੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਚਿਤਰਨ ਦਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਇਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਢੂੰਡ ਕੀਤੀ। ਸਮੱਗਰੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ। ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਪਰੋਇਆ ਤਾਂ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ, ਸ਼ੁਕਰਨਾਮਾ, ਸਪਾਸਨਾਮਾ ਜਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੋਚਿਆ।

ਇਸ ਯਸ-ਪਤਰ ਦੀ ਹਰ ਪਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਂਵ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੱਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੂੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ, ਵਸਤਾਂ, ਕਰਨੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ, ਸਿਖਿਆਵਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ:-

ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਰਮ ਮਨੁੱਖ

੧. ਸਫਲ, ਸੁਰੂਪ, ਸੁਜੁਗਤ ਤੇ ਸੱਜਣ ਸਰਦਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੨. ਸੂਖਸ਼ਮ, ਸੁਘੜ, ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩. ਸਾਊ, ਸਨੇਹੀ, ਸੀਤਲ ਤੇ ਸਾਹਸੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੪. ਸੁਰਖ਼ਰੂ, ਸਥਿਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਿਕਦਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੫. ਸੂੀਲਵੰਤ, ਸਦੀਵੀ, ਸਮਦਰਸੀ ਤੇ ਸੁਚਿਆਰ ਸਰਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੬. ਸਾਲਸ, ਸਤਾਣਾ, ਸਕਤਾ ਤੇ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸਾਲਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੭. ਸਤਿਵਾਦੀ, ਸਭਿਆ, ਸਹਾਈ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੮. ਸੁਰਜੀਤ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ, ਸਰਗਰਮ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸੂਰਬੀਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੯. ਸਾਬਰ, ਸਕਿਰਤੀ, ਸੁਰਜਨ ਤੇ ਸਾਜਨ ਸੁਪਾਤਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੦. ਸੁਚੇਤ, ਸੂਝਵਾਨ, ਸਤਿਨਾਮ ਤੇ ਸਰਵਨ ਸਪੁਤਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੧. ਸੁਤਿਕਰਮੀ, ਸੁਮੱਤੀ, ਸੁਖਸਾਗਰ ਤੇ ਸੁਹੇਲਾ ਸਤਿਪੁਰਖ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੨. ਸੁਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਸਜੀਲਾ, ਸਿਦਕੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਿੰਘ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੩. ਸੁਅਛ, ਸੁਖਚੈਨ, ਸਾਦਾ ਤੇ ਸੀਲ ਸੁਭਾਉ ਸਿਖਸ਼ਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੪. ਸੁਤੰਤਰ, ਸੁਡੌਲ, ਸੁਰਤੇਜ ਤੇ ਸਵਰਾਜੀ ਸੈਨਿਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੫. ਸੋਚਵਾਨ, ਸਤਿਸੰਗੀ, ਸਚਿਆਰ ਤੇ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸੁਧਾਰਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੬. ਸੁਜਾਨ, ਸੁਖਦਾਤਾ, ਸਿਮਰਨਯੋਗ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੭. ਸਮਾਧੀਧਾਰ, ਸੱਚਾ, ਸੁਕਰਮੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਰਪੰਚ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੮. ਸਤਿਆਵਾਨ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਹੇਲਾ ਤੇ ਸੰਤੋਖੀ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੯. ਸੁਹਣਾ, ਸੁੰਦਰ, ਸੋਹੰਦਾ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੦. ਸਿਖਿਆਦਾਤਾ, ਸੇਵਕ, ਸੰਜੀਦਾ ਤੇ ਸੁਖਜੀਤ ਸਾਧੂ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੧. ਸਰਬਜੀਤ, ਸੁਣੱਖਾ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿਪਾਹੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੨. ਸ੍ਰੀਮਾਨ, ਸੰਜਮੀ, ਸੰਕਟਹਰਨ ਤੇ ਸੁਬਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੩. ਸਰਣਯੋਗ, ਸੁਖਦਾਈ, ਸਮਰੱਥ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਾਈਂ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੪. ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ, ਸਤਿਕਾਰੀ, ਸਾਂਝਾ ਤੇ ਸੁਧ ਸਾਥੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੫. ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ, ਸਤਿਚਿਤ ਤੇ ਸਚਖੰਡੀ ਸੰਸਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੬. ਸਖ਼ੀ, ਸੰਗਰਾਮੀ, ਸੁਖ਼ਨਵਰ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਭਾਪਤੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੭. ਸੁਲੱਖਣਾ, ਸੰਤਾਪ-ਹਰਣ, ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਤਾਰਾ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੮. ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ, ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸੇਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੯. ਸੁਬਨਮੇ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਸ਼ੁਧ ਤੇ ਸਾਂਤ-ਸੁਭਾਉ ਸ਼ਾਹ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੦. ਸ਼ਕਲਵੰਦ, ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੧. ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾਲ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੨. ਸ਼ਾਕਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ਫ਼ਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ਫ਼ੀਕ ਸ਼ਮਸ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੩. ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਸਕਿਲਫ਼ੁਲ, ਸੈਂਸਿਬਲ, ਸੁਪਰਫ਼ਾਈਨ, ਸੈਨ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੪. ਸਿੰਸੀਅਰ, ਸਵੀਟ, ਸਾਈਲੈਂਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਸੈਵੀਅਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੫. ਸੈਕਰਿਡ, ਸਿੰਪਲ, ਸੂਦਿੰਗ, ਸਪਿਰਿਚੂਅਲ ਸੈਂਟ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੬. ਸੈਲਫ਼ਲੈਸ, ਸਮਾਈਲਿੰਗ, ਸੀਰੀਅਸ, ਸਾਊਂਡ ਸਕਾਲਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੮. ਸਟਲ, ਸੋਬਰ, ਸਟੈਟਲੀ, ਸਟੱਡੀ ਸੋਲਜਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੭. ਸਟਰਾਂਗ, ਸਟਾਰਈਕਿੰਗ, ਸੁਪਰੀਮ, ਸਟਾਊਟ ਸਾਵਰਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੯. ਸੰਗੇਸ਼ੀਅਸ, ਸੇਨ, ਸਿਮਪੈਥੈਟਿਕ, ਸਕਸੈਸਫੁਲ ਸੀਅਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੪੦. ਸਪਲੈਂਡਡਿ, ਸੀਡਿੰਗ, ਸਾਇੰਟਿਫ਼ਿਕ, ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਸੇਜ ਸਤਿਗੁਰ।

(ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ}, 'ਸੂਰਾ' ਜਨਵਰੀ ੧੯੯੦)


Comments

 

Disclaimer: Panthic.org does not necessarily endorse the views and opinions voiced in the feedback from our readers, and cannot be held responsible for their views.

Background and Psyche of Anti-Sikh Events of 1984 & the RSS : Video Interview with Bhai Ratinder Singh

Akaal Channel's interview with Panthic.org Senior Editor Bhai Ratinder Singh regarding anti-Sikh events in 1983, and 1984 in Indore Madhya Pardes and the RSS Psyche
Read Full Article


RECENT ARTICLE & FEATURES

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ: ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਪਰਿਪੇਖ

 

‘ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ’ ਸ੍ਰੀ ਦਸਮ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀ ਇਕ-ਇਕ ਅਜਿਹੀ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ, ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਾਹਿਤ-ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਅਤੇ ਆਲੋਚਕ ਇਕ ਮੱਤ ਹੋ ਕੇ ਦਸਮੇਸ਼ ਪਿਤਾ ਸਾਹਿਬ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਤ ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।...

Read Full Article

੧੭ ਅਕਤੂਬਰ ੧੭੬੨ ਦੀਵਾਲੀ ਦਾ ਦਿਨ ਤੇ ਜੰਗ

 

ਇਹ ਲੇਖ ਲੜੀਆਂ ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ, ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੱਖ ਤੇ ਵਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ, ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ ਰਾਜੇਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਹੇਠ ਲੜੀਵਾਰ ਸੂਰਾ ਮਾਸਿਕ ਪੱਤਰ ਵਿਚ ਲੰਬੇ ਅਰਸੇ ਤਕ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਅਤੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮੰਗ ਤੇ ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਲੇਖ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਘੱਲੂਘਾਰੇ ਦੇ ਨਾਮ ਹੇਠ ਅਤੇ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਲੇਖ ਲੜੀ ਨੂੰ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਨਾਂ ਹੇਠ ਹੀ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਚੁਕਿਆ ਹੈ। ...

Read Full Article

ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਦਾ 'ਝੁਲਸਿਆ ਸ਼ਹਿਰ'

 

ਆਰਟਿਸਟ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਲਈ ਚਿੱਤਰਕਲਾ ਇੱਕ ਖ਼ਾਮੋਸ਼ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਆਰਟ ਕਾਲਜ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਨੇ ੧੯੮੪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ 'ਚ ਪੈਰ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਨ ਮਸਤਕ 'ਤੇ ਅਸਰਅੰਦਾਜ਼ ਹੋਏ ਇਸ ਕਤਲੇਆਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਸਕਾਰਡ ਸਿਟੀ' ਨਾਂ ਦੀ ਚਿੱਤਰ ਲੜੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਇਆ। ਇਸੇ ਲੜੀ ਦੇ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਚਨਾ।...

Read Full Article

ਰੂਪਾਕਾਰ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ

 

ਸਾਹਿਤਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਈਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਇਸ ਵਾਰ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਵਾਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਅਧਿਆਤਮਕ ਵਾਰਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਂਦੀ ਉਥੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਚੰਡੀ ਦੀ ਵਾਰ ਬੀਰ ਰਸ ਵਿਚ ਰਚ ਕੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਇਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧ ਤੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਤਬਦੀਲ ਕਰਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।...

Read Full Article

ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ : ਵਿਸ਼ਾਗਤ ਪਾਸਾਰ

 

‘ਜਾਪ ਸਾਹਿਬ’ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਅਮਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਜਾਂ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਲਾਹ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਯੋਜਨ ਹਿਤ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਾਠ ਵਿਚ ਸਦੀਵੀ ਸੱਚ ਦਾ ਪ੍ਰਵਚਨ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਜੂਦ-ਰਹਿਤ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਵਜੂਦਾਤਮਿਕਤਾ ਨੂੰ ਮਾਨਵੀ ਪ੍ਰਤੱਖਣ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣੀ ਵਰਣਨਾਤਮਕ ਵੇਰਵਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਜਿਹੜੇ ਭਾਵ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ਾਗਤ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਵੇਖੀਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ...

Read Full Article

ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤਾਏ ਗਏ ਦੋ ਅਚਰਜ ਕੌਤਕ

 

ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ੫੫੦ ਸਾਲਾਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜੇ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ...

Read Full Article

ਨਸ਼ੇ ਦੇ ਆਦੀ ਮਰੀਜ਼ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ? Part 3 of 3

 

ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋਈ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤਨਾਮੇ, ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਰੱਖਿਆ। ਅਫਸੋਸ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਸਰੂਪ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਸ ਅਧੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਜਹਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਖੋਜ ਪੂਰਕ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।...

Read Full Article

ਨਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਹੋ ਰਹੀ ਮਿਲਾਵਟ ਬਾਰੇ ਜਾਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ Part 2 of 3

 

ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋਈ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤਨਾਮੇ, ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਰੱਖਿਆ। ਅਫਸੋਸ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਸਰੂਪ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਸ ਅਧੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਜਹਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਖੋਜ ਪੂਰਕ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।...

Read Full Article

ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ : Part 1 of 3

 

ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੁਆਰਾ ਸਮੁੱਚੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋਈ ਗੁਰਬਾਣੀ, ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ, ਸਿੱਖ ਰਹਿਤਨਾਮੇ, ਸਿੱਖ ਸਿਧਾਂਤ, ਗੁਰਮਤਿ ਰਹਿਤ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕ, ਬੌਧਿਕ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਗਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਵਰਜਿਤ ਰੱਖਿਆ। ਅਫਸੋਸ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੋਜ ਨਿੱਤ ਨਵੇਂ ਸਰੂਪ ਸੋਚੀ ਸਮਝੀ ਸਾਜ਼ਸ ਅਧੀਨ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਜਹਰੀਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡਾਕਟਰ ਹਰਸ਼ਿੰਦਰ ਕੌਰ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖੇ ਗਏ ਤਿੰਨ ਖੋਜ ਪੂਰਕ ਲੇਖਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।...

Read Full Article