A Panthic Network - Khalsa Press Publication, ISSN: 1930-0107

PANTHIC.org


"ਲੱਗੀ ਧਮਕ ਸਾਰੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਅੰਦਰ, ਦਿੱਲੀ, ਆਗਰੇ, ਹਾਂਸੀ ਹਸਾਰ ਮੀਆਂ। ਬੀਕਾਨੇਰ, ਲਖਨਊ, ਅਜਮੇਰ, ਜੈਪੁਰ, ਪਈਆਂ ਭਾਜੜਾਂ ਜਮਨਾ ਤੋਂ ਪਾਰ ਮੀਆਂ। ਚੱਲੀ ਸਭ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ, ਨਹੀਂ ਦਲਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਸ਼ੁਮਾਰ ਮੀਆਂ। ਸ਼ਾਹ ਮੁਹੰਮਦਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਅਟਕਣਾ ਈਂ, ਸਿੰਘ ਰਹਿਣਗੇ ਦਿੱਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੀਆਂ।(੬੩)"
- Shah Mohammed (Jangnama)

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ-ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ

Author/Source: Prinicpal Nahar Singh

The Most Perfect Being - Guru Gobind Singh Ji

ਸੰਪੂਰਨ ਪਰਮ ਮਨੁੱਖ-

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪਰਮ ਪੁਰਸ਼,ਸੰਪੂਰਨ ਮਨੁੱਖ ਸਨ। ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਅਜਿਹੀ ਉਤਮ ਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਟ ਪਦਵੀ ਕਿਸੇ ਟਾਵੀਂ ਹਸਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਸੀਬ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।ਦੁੱਖ ਸੁੱਖ, ਹਰਖ ਸੋਗ ਨੂੰ ਸਮ ਕਰ ਜਾਨਣ ਦੀ ਕਰਾਮਾਤ ਕੇਵਲ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਾਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਰਮ ਰਖਿਅਕ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਦਾਤੇ, ਪੰਥ ਦੇ ਵਾਲੀ, ਸਰਬੰਸ ਦਾਨੀ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਰਾਜ ਯੋਗੀ, ਕਰਮਯੋਗੀ, ਸੰਤ ਸਿਪਾਹੀ, ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਬਹਾਦਰ, ਬਹਾਦਰ ਦਰਵੇਸ਼, ਵਿਦਵਾਨ ਨੀਤੀਵੇਤਾ, ਅਦੁਤੀ ਜਰਨੈਲ, ਮਹਾਨ ਉਸਰਈਆ, ਤਿਆਗੀ, ਮਾਤਾ ਗੁਜਰੀ ਦੇ ਲਾਲ ਦੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਸੀ। ਅਨੰਦਮਈ ਵਾਤਾਵਰਨ ਦੇ ਵਾਸੀ, ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਨਗਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਨਗਾਰਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਲੰਗਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਵਸਤਰਾਂ ਦੇ ਦਾਨੀ, ਪਰ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮਾਛੀਵਾੜੇ ਦੇ ਬੀਆਬਾਨ ਸੁੰਨਸਾਨ ਜੰਗਲ ਵਿਚ, ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਛਿਲੇ ਨੰਗੇ ਪੈਰ,ਪਾਟੇ ਚੀਥੜੇ, ਭੁੱਖ ਪਿਆਸ, ਬਿਖੜੇ ਪੈੰਡਿਆਂ ਦਾ ਭੰਨਿਆ ਰਾਹੀ, ਇਕੱਲਾ ਮੁਗਲ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦਾ ਘੇਰਿਆ ਸਿਪਾਹੀ, ਟਿੰਡ ਦਾ ਸਰਹਾਣਾ ਲਾ ਕੇ ਕੰਡਿਆਲੀ ਸੇਜ, ਠੰਡੀ ਯਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਲੇਟਿਆ ੧੦ ਪੋਹ, ੧੭੬੨ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਯਾਰ ਨਾਲ ਇਉਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਮਿਤ੍ਰ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਹਾਲ ਮੁਰੀਦਾਂ ਦਾ ਕਹਣਾ॥
ਤੁਧ ਬਿਨੁ ਰੋਗ ਰਜਾਈਆਂ ਦਾ ਓਢਣ, ਨਾਗ ਨਿਵਾਸਾਂ ਦੇ ਰਹਣਾ॥
ਸੂਲ ਸੁਰਾਹੀ ਖੰਜਰੁ ਪਿਯਾਲਾ, ਬਿੰਗ ਲਸਾਈਯਾਂ ਦਾ ਸਹਣਾ॥
ਯਾਰੜੇ ਦਾ ਸਾਨੂੰ ਸਥਰੁ ਚੰਗਾ, ਭਠ ਖੇੜਿਆਂ ਦਾ ਰਹਣਾ॥੧॥੬॥ {ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ ਪਾ:੧੦}

ਜਨਮ ਮਨੋਰਥ-

ਆਪ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜਨਮ ਮਨੋਰਥ ਬਚਿਤ੍ਰ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਇਉਂ ਉਲੀਕਿਆ:-
ਹਮ ਇਹ ਕਾਜ ਜਗਤ ਮੋ ਆਏ॥ ਧਰਮ ਹੇਤ ਗੁਰਦੇਵ ਪਠਾਏ॥
ਜਹਾਂ ਤਹਾਂ ਤੁਮ ਧਰਮ ਬਿਥਾਰੋ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਦੋਖੀਅਨ ਪਕਰਿ ਪਛਾਰੋ॥੪੨॥
ਯਾਹੀ ਕਾਜ ਧਰਾ ਹਮ ਜਨਮੰ॥ ਸਮਝ ਲੇਹੁ ਸਾਧੂ ਸਭ ਮਨਮੰ॥
ਧਰਮ ਚਲਾਵਨ, ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ॥ ਦੁਸ਼ਟ ਸਭਨ ਕੋ ਮੂਲ ਉਪਾਰਨ॥੪੩॥ {ਧਿਆ: ੬}

ਆਪ ਨੇ ਸੰਘਰਸ਼ਮਈ ਜੀਵਨ ਦਾ ਚੈਲੰਜ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਅਜਿਹੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅੰਦਰ ਨੇਕੀ ਬਦੀ, ਪੁੰਨ ਪਾਪ ਨਿਆਂ ਅਨਿਆਂ, ਸੱਚ ਝੂਠ, ਦਇਆ ਜ਼ੁਲਮ, ਗੁਰਮਤਿ ਤੇ ਦਰਿਮਤਿ ਦਾ ਆਮੋ ਸਾਹਮਣਾ ਟਾਕਰਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ,

ਜੋ ਦਸਵੌਂ ਨਾਨਕ ਜੀ ਨੇ ਕਮਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਸਫਲਤਾ ਸਹਿਤ ਤੋੜ ਨਿਭਾਇਆ। ਆਪ ਨੇ ਅਤ ਕਠਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਅਸੂਲ, ਆਦਰਸ਼ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕੀਤੀ। ਸੰਸਾਰ ਅੰਦਰ ਬਹੁਤੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਣ ਲਈ, ਜ਼ਰ, ਜ਼ੋਰੂ, ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਰਾਜ ਸਥਾਪਨ ਕਰਨ ਲਈ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਖ਼ੂਨਖ਼ਾਰ ਜੰਗ ਲੜੇ, ਪਰ ਕਲਗੀਆਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਞ"ਸੰਤ ਉਬਾਰਨ, ਦੁਸ਼ਟ ਉਪਾਰਨਞ" ਦੇ ਮਹਾਨ ਆਦਰਸ਼ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਇਕ ਪੋਟੇ ਤੇ ਵੀ ਕਬਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।

ਅਤੁਟ ਪਰਮਾਤਮ-ਵਿਸਵਾਸ਼:

ਰਣ ਤੱਤੇ ਵਿਚ ਵੀ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ-ਲੀਨਤਾ ਵਿਚ ਮਗਨਤਾ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਜੁ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ।

ਧੰਨ ਜੀਓ ਤਿਹ ਕੋ ਜਗ ਮੈ, ਮੁਖ ਤੇ ਹਰਿ, ਚਿਤ ਮੈ ਜੁਧੁ ਬਿਚਾਰੈ॥
ਦੇਹਿ ਅਨਿਤ ਨ ਨਿਤ ਰਹੈ, ਜਸੁ ਨਾਵ ਚੜੈ ਭਵ ਸਾਗਰ ਤਾਰੈ॥
ਧੀਰਹ ਧਾਮ ਬਨਾਇ ਇਹੈ ਤਨ, ਬੁਧਿ ਸੁ ਦੀਪਕ ਜਿਉ ਉਜੀਆਰੇ॥
ਗਿਆਨਹਿ ਕੀ ਬਢਨੀ ਮਨਹੁ ਹਾਥ ਲੈ, ਕਾਤਰਤਾ ਕੁਤਵਾਰ ਬੁਹਾਰੈ॥੨੪੯੨॥(ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਵਤਾਰ)

ਬਾਹਰ ਸਰਬ ਲੋਹ ਦਾ ਦੋਧਾਰਾ ਖੰਡਾ ਖੜਕਾਉ ਦੇ ਤੇ ਅੰਦਰ ਸਤਿਨਾਮ ਦੇ ਖੰਡੇ ਦੇ ਅਨਹਦ ਬਜਾਉਂਦੇ। ਸਾਰੀ ਬੇਨਤੀ ਚੌਪਈ ਅੰਦਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਅਸੂਲ ਦੀ ਸਿਖਰ ਹੋ ਗਈ ਜਦੋਂ ਨਿਹੱਥੇ ੪੦ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਚਮਕੌਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਈ ਲੱਖ ਮੁਲਖਈੲ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲਿਆ ਤੇ ੪੦ ਸਿੰਘ ਮੁਕਤਸਰ ਵਿਚ ਕਈ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਜਾ ਕੇ ਸੂਰਮਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਪਰ ਈਨ ਨਾ ਮੰਨੀ ਤੇ ਕੇਵਲ ਞ"ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲਞ" ਦਾ ਆਸਰਾ ਤਕਿਆ:-

ਚੂੰ ਹੱਕ ਯਾਰ ਬਾਸ਼ਦ ਚਿ ਦੁਸ਼ਮਨ ਕੁਨੱਦ॥
ਅਗਰ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਰਾ ਬਸੱਦ ਤਨ ਕੁਨੱਦ॥੧੦੭॥ {ਜ਼ਫ਼ਰਨਾਮਾ ਪਾ:੧੦
ਜਦੋਂ ਖ਼ੁਦਾ ਯਾਰ ਹੋਵੇ, ਵੈਰੀ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਭਾਵੇਂ ਸੈਂਕੜੇ ਹੋਣ।

ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਸਤਿਗੁਰੂ-

ਹੇਠਾਂ ਨਿਮਾਣਾ ਜਿਹਾ ਜਤਨ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ-ਭਾਵਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੀ ਸਰਬ-ਪੱਖੀ ਸੰਪੂਰਨ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਨੂੰ ਚਿਤਰਨ ਦਾ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਇਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣਾਂ ਦੀ ਢੂੰਡ ਕੀਤੀ। ਸਮੱਗਰੀ ਜਮ੍ਹਾ ਕਰ ਲਈ। ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਮਾਲਾ ਵਿਚ ਪਰੋਇਆ ਤਾਂ ਨਿਮਨ ਲਿਖਤ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ, ਸ਼ੁਕਰਨਾਮਾ, ਸਪਾਸਨਾਮਾ ਜਾਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਮੈਂ ਕਵੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਕਦੇ ਕਵਿਤਾ ਲਿਖਣ ਲਈ ਸੋਚਿਆ।

ਇਸ ਯਸ-ਪਤਰ ਦੀ ਹਰ ਪਾਲ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਹਨ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਨਾਂਵ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸੱਸੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੂੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ, ਵਸਤਾਂ, ਕਰਨੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ, ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ, ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ, ਸਿਖਿਆਵਾਂ, ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ:-

ਸਰਬ ਕਲਾ ਸੰਪੂਰਨ ਪਰਮ ਮਨੁੱਖ

੧. ਸਫਲ, ਸੁਰੂਪ, ਸੁਜੁਗਤ ਤੇ ਸੱਜਣ ਸਰਦਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੨. ਸੂਖਸ਼ਮ, ਸੁਘੜ, ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩. ਸਾਊ, ਸਨੇਹੀ, ਸੀਤਲ ਤੇ ਸਾਹਸੀ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੪. ਸੁਰਖ਼ਰੂ, ਸਥਿਰ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਸਿਕਦਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੫. ਸੂੀਲਵੰਤ, ਸਦੀਵੀ, ਸਮਦਰਸੀ ਤੇ ਸੁਚਿਆਰ ਸਰਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੬. ਸਾਲਸ, ਸਤਾਣਾ, ਸਕਤਾ ਤੇ ਸੰਗਰਾਮੀ ਸਾਲਾਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੭. ਸਤਿਵਾਦੀ, ਸਭਿਆ, ਸਹਾਈ ਤੇ ਸੁਭਾਗਾ ਸੁਲਤਾਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੮. ਸੁਰਜੀਤ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲ, ਸਰਗਰਮ ਤੇ ਸਹਾਇਕ ਸੂਰਬੀਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੯. ਸਾਬਰ, ਸਕਿਰਤੀ, ਸੁਰਜਨ ਤੇ ਸਾਜਨ ਸੁਪਾਤਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੦. ਸੁਚੇਤ, ਸੂਝਵਾਨ, ਸਤਿਨਾਮ ਤੇ ਸਰਵਨ ਸਪੁਤਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੧. ਸੁਤਿਕਰਮੀ, ਸੁਮੱਤੀ, ਸੁਖਸਾਗਰ ਤੇ ਸੁਹੇਲਾ ਸਤਿਪੁਰਖ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੨. ਸੁਦ੍ਰਿੜ੍ਹ, ਸਜੀਲਾ, ਸਿਦਕੀ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਸਿੰਘ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੩. ਸੁਅਛ, ਸੁਖਚੈਨ, ਸਾਦਾ ਤੇ ਸੀਲ ਸੁਭਾਉ ਸਿਖਸ਼ਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੪. ਸੁਤੰਤਰ, ਸੁਡੌਲ, ਸੁਰਤੇਜ ਤੇ ਸਵਰਾਜੀ ਸੈਨਿਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੫. ਸੋਚਵਾਨ, ਸਤਿਸੰਗੀ, ਸਚਿਆਰ ਤੇ ਸਰੇਸ਼ਟ ਸੁਧਾਰਕ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੬. ਸੁਜਾਨ, ਸੁਖਦਾਤਾ, ਸਿਮਰਨਯੋਗ ਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਸੁਆਮੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੭. ਸਮਾਧੀਧਾਰ, ਸੱਚਾ, ਸੁਕਰਮੀ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਰਪੰਚ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੮. ਸਤਿਆਵਾਨ, ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਸੁਹੇਲਾ ਤੇ ਸੰਤੋਖੀ ਸੰਤ ਸਤਿਗੁਰ।
੧੯. ਸੁਹਣਾ, ਸੁੰਦਰ, ਸੋਹੰਦਾ ਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਾਹਿਬ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੦. ਸਿਖਿਆਦਾਤਾ, ਸੇਵਕ, ਸੰਜੀਦਾ ਤੇ ਸੁਖਜੀਤ ਸਾਧੂ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੧. ਸਰਬਜੀਤ, ਸੁਣੱਖਾ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਤੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਸਿਪਾਹੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੨. ਸ੍ਰੀਮਾਨ, ਸੰਜਮੀ, ਸੰਕਟਹਰਨ ਤੇ ਸੁਬਲ ਸੈਨਾਪਤੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੩. ਸਰਣਯੋਗ, ਸੁਖਦਾਈ, ਸਮਰੱਥ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਸਾਈਂ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੪. ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ, ਸਤਿਕਾਰੀ, ਸਾਂਝਾ ਤੇ ਸੁਧ ਸਾਥੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੫. ਸਿਧ ਸਾਧਿਕ, ਸਤਿਚਿਤ ਤੇ ਸਚਖੰਡੀ ਸੰਸਾਰੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੬. ਸਖ਼ੀ, ਸੰਗਰਾਮੀ, ਸੁਖ਼ਨਵਰ ਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਭਾਪਤੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੭. ਸੁਲੱਖਣਾ, ਸੰਤਾਪ-ਹਰਣ, ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਸੁੱਚਾ ਸਤਾਰਾ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੮. ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ, ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਤੇ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਸੇਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੨੯. ਸੁਬਨਮੇ, ਸ਼ਰਧਾਲੂ, ਸ਼ੁਧ ਤੇ ਸਾਂਤ-ਸੁਭਾਉ ਸ਼ਾਹ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੦. ਸ਼ਕਲਵੰਦ, ਸ਼ੁਭ ਸ਼ਗਨੀ, ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੧. ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਸ਼ਿਵ-ਸ਼ੰਕਰ, ਸ਼ਰਨਾਗਤੀ ਤੇ ਸ਼ਤਰੂਪਾਲ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੨. ਸ਼ਾਕਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ਫ਼ਾਫ਼ ਤੇ ਸ਼ਫ਼ੀਕ ਸ਼ਮਸ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੩. ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ-ਸਕਿਲਫ਼ੁਲ, ਸੈਂਸਿਬਲ, ਸੁਪਰਫ਼ਾਈਨ, ਸੈਨ ਸਟੇਟਸਮੈਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੪. ਸਿੰਸੀਅਰ, ਸਵੀਟ, ਸਾਈਲੈਂਟ, ਸੋਸ਼ਲ ਸੈਵੀਅਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੫. ਸੈਕਰਿਡ, ਸਿੰਪਲ, ਸੂਦਿੰਗ, ਸਪਿਰਿਚੂਅਲ ਸੈਂਟ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੬. ਸੈਲਫ਼ਲੈਸ, ਸਮਾਈਲਿੰਗ, ਸੀਰੀਅਸ, ਸਾਊਂਡ ਸਕਾਲਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੮. ਸਟਲ, ਸੋਬਰ, ਸਟੈਟਲੀ, ਸਟੱਡੀ ਸੋਲਜਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੭. ਸਟਰਾਂਗ, ਸਟਾਰਈਕਿੰਗ, ਸੁਪਰੀਮ, ਸਟਾਊਟ ਸਾਵਰਨ ਸਤਿਗੁਰ।
੩੯. ਸੰਗੇਸ਼ੀਅਸ, ਸੇਨ, ਸਿਮਪੈਥੈਟਿਕ, ਸਕਸੈਸਫੁਲ ਸੀਅਰ ਸਤਿਗੁਰ।
੪੦. ਸਪਲੈਂਡਡਿ, ਸੀਡਿੰਗ, ਸਾਇੰਟਿਫ਼ਿਕ, ਸ਼ਾਈਨਿੰਗ ਸੇਜ ਸਤਿਗੁਰ।

(ਪ੍ਰਿੰਸਿਪਲ ਨਾਹਰ ਸਿੰਘ ਜੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ}, 'ਸੂਰਾ' ਜਨਵਰੀ ੧੯੯੦)


Comments

 

Disclaimer: Panthic.org does not necessarily endorse the views and opinions voiced in the feedback from our readers, and cannot be held responsible for their views.

Background and Psyche of Anti-Sikh Events of 1984 & the RSS : Video Interview with Bhai Ratinder Singh

Akaal Channel's interview with Panthic.org Senior Editor Bhai Ratinder Singh regarding anti-Sikh events in 1983, and 1984 in Indore Madhya Pardes and the RSS Psyche
Read Full Article


RECENT ARTICLE & FEATURES

ਭਾਰਤ 'ਚ ਫੈਲੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੱਤਵਾਦ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ

 

ਭਾਰਤ ਦੇ ਹਾਕਮਾਂ ਵਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਲਈ ਨਿੱਸਲ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਸਾਹਸੱਤਹੀਣ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੇ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦਾ ਐਸਾ ਹੜ੍ਹ ਵਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਨਸ਼ੇੜੀ ਪੰਜਾਬ ਕਹਿ ਕੇ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਇਹ ਖਬਰਾਂ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਜੇਹੜੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਜਾਬ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹੀ ਬਚ ਸਕਣਗੇ ਬਾਕੀ ਸਭ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।...

Read Full Article

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸਿਦਕ ਨਹੀਂ ਹਾਰਿਆ...

 

ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਪਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਸਿੰਘ ਸਜਾਇਆ ਤਾਂ ਨਾਨਕ ਪੰਥ' ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਦਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਮੋੜ ਪਰਿਵਰਤਨ ਹੋਇਆ। ਉਂਝ ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਰੀਤ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਦੇ ਵੇਲੇ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੀਰੀ ਤੇ ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਕਿਰਪਾਨਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਸਿੱਖ ਜਲੋਅ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਮਗਰੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਉਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਵਧਦੇ ਹੀ ਗਏ। ਮੀਰ ਮੰਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਉੱਪਰ ਜ਼ੁਲਮ ਕਮਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ। ਉਹ ੧੭੪੮ ਤੋਂ ੧੭੫੩ ਤੱਕ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਮੁਲਤਾਨ ਦਾ ਗਵਰਨਰ ਰਿਹਾ।...

Read Full Article

ਹਿੰਦੀ , ਹਿੰਦੂ, ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਬਨਾਮ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਗੁਰਮਤਿ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ

 

ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਅਤੇ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮੀਆਂ ਦੇ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਬਦ ਬਾਰੇ ਵੱਖੋ ਵੱਖਰੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ। ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਗਿਆਸਨਾਮੀ ਕੋਸ਼ ਅਤੇ ਕਸੱਫਨਾਮੀ ਕੋਸ਼ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਦੇਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿੰਦੂ ਅਖਵਾਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਰੀਆ ਸਮਾਜੀ ਅਖਵਾਉਣਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ ਕਿ ਗਿਆਸਨਾਮੀ ਕੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ "ਹਿੰਦੁ ਬਕਸਰ ਗੁਲਾਮ ਵ ਬੰਦਹ ਕਾਫ਼ਿਰ ਵ ਤੇਰਾ" ਭਾਵ ਹਿੰਦੂ ਦਾ ਅਰਥ ਗੁਲਾਮ, ਕੈਦੀ, ਕਾਫ਼ਿਰ ਅਤੇ ਤਲਵਾਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਕਸੱਫਨਾਮੀ ਕੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ "ਚੇ ਹਿੰਦੁ ਇ ਕਾਫ਼ਿਰ ਚੇ ਕਾਫ਼ਿਰ ਕਾਫ਼ਿਰ ਰਹਜਨ" ਭਾਵ ਹਿੰਦੁ ਕੀ ਹੈ? ਹਿੰਦੁ ਕਾਫ਼ਿਰ ਹੈ। ਕਾਫ਼ਿਰ ਕੀ ਹੈ? ਕਾਫ਼ਿਰ ਰਹਜਨ ਹੈ। ਰਹਜਨ ਕੀ ਹੈ? ਰਹਜਨ ਇਮਾਨ 'ਤੇ ਡਾਕਾ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ...

Read Full Article

ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ

 

ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ, ਚਾਰ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ, ਚਾਲੀ ਮੁਕਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ, ਬੰਦ-ਬੰਦ ਕਟਵਾਇਆ (ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ), ਖੋਪੜੀਆਂ ਲੁਹਾਈਆਂ (ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ), ਚਰੱਖੜੀਆਂ ਤੇ ਚੜੇ (ਸਰਦਾਰ ਸੁਬੇਗ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਾਬਾਜ਼ ਸਿੰਘ) ਸਿੱਖ ਅਰਦਾਸ ਦਾ ਅਟੁੱਟਵਾਂ ਅੰਗ ਹੈ।...

Read Full Article

ਬੰਦ ਬੰਦ ਕਟਾਉਣ ਵਾਲੇ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ

 

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਜਲਦ ਬਾਅਦ ਵਿਦਵਾਨ, ਯੋਧਾ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ (੧੬੧੪-੧੭੩੭) ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਚਿਤੇਰੇ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬੰਦ ਬੰਦ ਕੱੱਟੇ ਜਾਣ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਚਿਤਵਦਿਆਂ ਇੱਕ ਚਿੱਤਰ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜੋ ੧੯੫੭ ਦਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਤੀ ਗੁਣਾਂ ਤਰਤਾਲੀ ਇੰਚ ਦਾ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਭਵ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਚਿੱਤਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਫ਼ਨਕਾਰ ਨੇ ਇਸ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ਨ ਦਾ ਮੁਜ਼ਾਹਰਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਭਾਈ ਮਨੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਮਨੀ ਰਾਮ (ਮਨੀਆ ਵੀ ਕਹਿ ਲੈਂਦੇ ਸਨ) ਸੀ। ਪਿਤਾ ਰਾਓ ਮਾਈ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਮਦਰੀ ਬਾਈ (ਲੱਖੀ ਸ਼ਾਹ ਵਣਜਾਰਾ ਦੀ ਧੀ) ਸੀ। ਮਨੀ ਰਾਮ ਆਪਣੇ ਬਾਰਾਂ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸੀ।...

Read Full Article

ਸੇਵਾ ਦਾ ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਭਾਈ ਘਨੱਈਆ ਜੀ

 

ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੂਰਆਤ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਪਿਤਾ ਮਹਿਤਾ ਕਲਿਆਣ ਦਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਪਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀਹ ਰੁਪਏ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨੇ ਇਸ ਰੀਤ ਨੂੰ ਹੋਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ। ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਤਕ ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ-ਪਹੁੰਚਦਿਆਂ ਇਸ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਹੋਰ ਵਸੀਹ ਹੋ ਗਿਆ। ...

Read Full Article

ਪੁਸਤਕ ਸਮੀਖਿਆ ਗੁਜਰਾਤ ਫਾਈਲਾਂ :- ਪਰਦਾਪੋਸ਼ੀ ਦੀ ਚੀਰਫਾੜ

 

ਗੁਜਰਾਤ ਫਾਈਲਾਂ ਨਾਮ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਣਾ ਅਯੂਬ ਵਲੋਂ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਕਤਲੇਆਮ , ਝੂਠੇ ਪੁਲਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਹਿਰੇਨ ਪਾਂਡਿਯਾ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਛਾਨਬੀਣ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੈ । ਇਹ ਛਾਨਬੀਣ ਲੇਖਿਕਾ ਰਾਣਾ ਅਯੂਬ ਨੇ ਅਮਰੀਕਨ ਫਿਲਮਸਾਜ਼ ਮੈਥਿਲੀ ਤਿਆਗੀ ਨਾਮ ਦੀ ਲੜਕੀ ਬਣ ਕੇ 2001 ਤੋਂ 2010 ਤੱਕ ਗੁਜਰਾਤ 'ਚ ਰਹੇ ਉਚ ਪੁਲਸ ਅਫ਼ਸਰਾਂ , ਨੌਂਕਰਸ਼ਾਹਾਂ ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕਾਂ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਕਰਕੇ ਸਟਿੰਗ ਆਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਰਾਂਹੀ ਕੀਤੀ ਹੈ । ...

Read Full Article

ਸਿਰੁ ਧਰਿ ਤਲੀ ਗਲੀ ਮੇਰੀ ਆਉ : ਅਸਾਧਾਰਨ ਸਮੇਂ ਦਾ ਅਸਾਧਾਰਨ ਚਿਤਰਣ

 

ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੀ ਦੋ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਵੱਖਰੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ। ਇੱਕ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਮੁੜ ਬਹਾਲੀ ਵਾਸਤੇ ਲੜਦਿਆਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗੇ। ਦੂਜਾ, ਇਹ ਬੀੜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੁੱਕਿਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਪੰਝਤਰ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤਕ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਸਮੁੱਚਾ ਜੀਵਨ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲੇਖੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ। ...

Read Full Article

ਸਿਰ ਦੀਉ ਧਰ ਮੱਸੇ ਦਾ ਸਿੰਘਾਂ ਕੇ ਆਗਾਹੀ

 

ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਦੇ ਵਿਲੱਖਣ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੈ। ਭਾਈ ਮਹਿਤਾਬ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸੁੱਖਾ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਮੱਸੇ ਰੰਗੜ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਲਿਆਉਣਾ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਸਾਹਸੀ ਕਾਰਜ ਸੀ। ਚਿੱਤਰਕਾਰ ਕਿਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਬਾਖ਼ੂਬੀ ਚਿਤਰਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖ ਕੇ ਬਣਾਏ ਗਏ ਇਸ ਚਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਤਫ਼ਸੀਲ ਸਹਿਤ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਇਹ ਰਚਨਾ। ...

Read Full Article